Nie strasz, nie strasz...

Mówisz, że boisz się pająków? Węży? Ciemności? Pająki i węże możesz omijać, światło zostawić zapalone. Są lęki, z którymi trudniej żyć. Są fobie, które każą ci jeść tylko jogurty i inne papki. Są tacy ludzie, którzy po diagnozie „Będzie pan jeździł na wózku” krzykną z ulgą „Tak! W końcu”.

Dekstrofobia – strach przed przedmiotami znajdującymi się po prawej stronie naszego ciała.
Ciężko to skomentować, tak że przewijaj dalej. Myszką, którą pewnie masz obok swojej prawej ręki. Masakra.

Detrimebofobia – strach przed pójściem do toalety w obcym domu.
I tu już nie będzie „Mamo, ja chcę u Tomka”. Widocznie powiedzenie, że „w swoim najlepiej” nie odnosi się tylko do łóżka. Chociaż z drugiej strony wiadomo, co można ze strachu zrobić...

Eleuterofobia – lęk przed wolnością.
- Miałeś być o 20. Masz szlaban na miesiąc.
- Dzięki, mamo. Kocham Cię!
Dorośli mogą skorzystać z bogatej oferty więzień w kraju i za granicą. Albo może chociaż jakieś korpo?

Hebdomofobiab – lęk przed niedzielnymi wieczorami.
Cóż, to akurat mogę rozumieć. Poniedziałek, znowu budziki, znowu ludzie... Już wiadomo czemu Nocny Kochanek śpiewa „miałem nie pić, żartowałem, po niedzieli poniedziałek”. To nie alkoholizm, to walka ze strachem.

Katisofobia – strach przed siedzeniem, ambulofobia – strach przed chodzeniem.
Ja to widzę. Trójka facetów gra w darta - jeden chory na katisofobię, jeden na tę drugą, a trzeci zdrowy. Ten ostatni przegrywa, myśli jakby się tu zrewanżować. I co mówi? „Dobra, chodźcie chłopaki, siądziemy”. Ka boom, pozamiatane.

Fagofobia - lękiem przed przełykaniem.

No, czekam na głupie komentarze. Ja przemilczę.

Aerofobia - strach przed powietrzem i oddychaniem.

To faktycznie może być problematyczne. Jak mówił najbardziej poważany lekarz na świecie, dr House: „Ludzie mówią, że bez miłości nie da się żyć. Osobiście uważam, że tlen jest ważniejszy”.

Epistemofobia, gnosjofobia – strach przed wiedzą.
Nauczyciele i rodzice ich nienawidzą! Odkryli sposób na wytłumaczenie złych ocen! [ZOBACZ JAK]

Obawiam się, że nazw tych fobii i tak nie zapamiętasz. 

Jurajska Costa Brava: Introit

- To co, szukamy spania.

- Pod dachem?

- No najlepiej.

- To sobie szałas wybuduj.

Stołówka na bazie harcerskiej. Dach jest, nogi wyciągnąć można... miejsce idealne. Trzeba było tylko poczekać, aż zrobi się ciemno. Usiedliśmy na plaży.

- Fajna woda. Spokojna taka, nic się nie dzieje. Jak tutaj. - może to nie była jedna z moich najmądrzejszych filozoficznych myśli, ale jakby głęboko poszukać, tak bardzo głęboko, to metaforyczny sens jakiś ma.

Szczuru podniósł trzy małe kamyki, ustawił obok siebie i nazwał naszymi imionami. Popatrzyłyśmy na niego z lekkim zwątpieniem. Wyobraźnie zawsze miał, ale to już podchodziło pod efekty udaru. Zgarnął kamyki z ziemi i wrzucił wszystkie do wody.

- Utopiłeś nas.

- Nie, zrobiliśmy anarchię w wodzie. Możemy i tutaj. - wyszczerzył zęby w uśmiechu, który na pewno krył za sobą jakiś typowo szczurzy pomysł. - A was to mogę dopiero utopić. - przerzucił mnie przez ramię, chwycił Martynę za rękę i wbiegł do wody.

***

- Teraz na mnie chuchaj, żeby mi ubrania wyschły.

- Mogę opowiadać żarty.

- Dobra, oszczędź mnie. Chodźcie na stołówkę.

Podejście 1.

Szliśmy lasem w stronę budynku przyczajeni jak tygrysy, ukryci między drzewami jak smoki, cisi jak koty, jak...

- Tu dum, tu dum, różowe pantery!

- Jesteś szczurem, nie panterą. - parsknęłam śmiechem. Milczenie nie było naszą najmocniejszą stroną. - Cicho, skradamy się przecież.

Światła w stołówce były zapalone. W drzwiach stał kierownik bazy.

- Panie kierowniku, czy my możemy się tu zdrzemnąć?

- To stołówka, tu się je. Wypad.

Warto było spróbować. Na plaży też będzie wygodnie.

Podejście 2.

Weszliśmy do stołówki, nie spotykając nikogo po drodze. Za siatką rozdzielającą wnętrze budynku na dwie części znaleźliśmy łóżko. ŁÓŻKO. Czy to fatamorgana?

- Dobra, koło 5 wstajemy i się zwijamy, zanim ktoś tu przyjdzie.

Pocieszyliśmy się miękkością materaca pół godziny. Później usłyszeliśmy znane z poprzedniego dnia „Wypad”. I jeszcze kilka epitetów, których przytaczać nie wypada.

Podejście 3.

Hałas rozmów w budynku słychać było z kilkuset metrów. Weszliśmy w tłum zebrany wewnątrz. „Krajowe zawody w biegach na orientację” głosił wielki plakat przywieszony na ścianie.

- Ej, chodźcie, jak nie pośpimy, to chociaż po lesie pobiegamy - ruszyliśmy w stronę organizatora.

- Wy chcecie wystartować? - spojrzał na nas z lekkim niesmakiem. Patrzyłam na niego wyczekująco, siorbiąc prosto z torebki zupkę chińską. Martyna obracała w rękach słoik musztardy, Szczur podrzucał nad głową bochenek chleba. - Nie.

- A kimnąć się tu możemy?

Rozmowie zaczęło przysłuchiwać się coraz więcej osób.

- Jak rozśmieszycie więcej niż 20 osób, to możecie. - rzucił ktoś z tłumu.

Szczurowi nie trzeba było dwa razy powtarzać. Challenge accepted.

- Wiecie co robi Jezus na rondzie? Nawraca.

10 minut później leżeliśmy wygodnie na stercie namiotów ułożonych w rogu stołówki.

***

- Pobawimy się w komandosów? Podejdźmy jakiś obóz.

Pomysł podkradnięcia się nocą do któregoś z obozowisk i zawinięcie im flagi był jednym z lepszych, na jakie ostatnio wpadliśmy. Trzeba tylko iść uprzedzić komendanta. Obraliśmy na cel obóz młodych strażaków. Przy bramie wejściowej napotkaliśmy opór w postaci wrzeszczącej masy małych i trochę mniejszych uczestników. Jak w tym mrowisku znaleźć jakiegoś komendanta... W ułamku sekundy tłum się rozstąpił. Jak Mojżesz przez Morze Czerwone, pewnym krokiem w naszą stronę stronę szedł olbrzym. Długie włosy i broda sięgająca pasa. Gdzieś pod nią miał pewnie schowany topór. Wiking. Wódz.

- Który mi, kurwa, przeszkadza w pieczeniu kiełbasek?

My? My w życiu. Nie śmielibyśmy. Staliśmy przytłumieni jego potęgą.

- Bo my panie... wodzu, mamy sprawę taką. Chcieliśmy wasz obóz podejść. Wie pan, w nocy, flagę zdobyć...

Uszy wszystkich uczestników obozu urosły już z zaciekawienia do niewyobrażalnych rozmiarów. Zapomnieliśmy o jednej ważnej rzeczy – oni nie powinni wiedzieć o naszych zamiarach. Władca wikingów popatrzył po swoich podwładnych.

- Nooo, dzisiaj to już jesteście spaleni.

- Ale my nic nie paliliśmy!

Olbrzym zaniósł się śmiechem tak głośnym, że niewątpliwie gdzieś w Himalajach właśnie wywołał lawinę.

- Wchodźcie, pogadamy.

Dla wszystkich starczy miejsca

Pod wielkim dachem nieba

Legenda z Miry

III w., Likia, Azja Mniejsza

     Młodzieniec siedział przed drzwiami swojego domu i w skupieniu studiował Pismo Święte. Pomimo tego, że od rodziców dostał niemało pieniędzy, ta książka to najcenniejsze, co posiadał.
- Ty znowu czytasz tę powiastkę? Znalazłbyś sobie w końcu konkretne zajęcie. - głos należał do jego sąsiada. Ten człowiek był zupełnie inny od chłopaka. Dla niego liczyły się tylko pieniądze. Modlitwa była stratą czasu, Pismo Święte „powiastką”, a Bóg – wymysłem. Chłopak podniósł głowę znad lektury, uśmiechnął się i pozdrowił sąsiada.

***

     Mikołaj jak co dzień siedział przed domem i czytał Biblię. Nagle z okien budynku obok dobiegł go głośny lament. Szybko odłożył książkę i pobiegł zobaczyć, co się stało sąsiadowi.
- Jeszcze pytasz co się stało?! Cały majątek mi zabrał. Cały! Co do najmniejszej monety. A wszystko przez ciebie.
- Przeze mnie? Kto zabrał?
- Ten twój cały Bóg! „Bo drwisz z pobożności”, mówił. Twojej pobożności. Zejdź mi z oczu. - z odrazą spojrzał na Mikołaja. 

Chłopak wyszedł z mieszkania, po czym osunął się ciężko na ziemię. Słyszał jeszcze jak sąsiad mruczy do siebie: „Wiem, co zrobię. Córki sprzedam. Wszystkie trzy sprzedam. Kto się z nimi ożeni bez pieniędzy? No kto..? Sprzedam wszystkie.”

Młodzieniec z trudem podniósł się z ziemi, wciąż oszołomiony wydarzeniem. Wrócił przed swoje drzwi i sięgnął po Pismo, jakby miał nadzieję znaleźć w nim jakąś wskazówkę.

***

- Córki chciałeś sprzedać, a wyprawiasz już drugie wesele. Znowu masz pieniądze?

- Dwa razy znalazłem u siebie w mieszkaniu. Ktoś mi wrzucił przez okno.

- Tobie już chyba starczy tego wina - rozmówca mężczyzny wybuchnął głośnym śmiechem.

- Kiedy to prawda! Dowiem się kto to.

***

     Była już trzecia w nocy i nikt się nie pojawił. Nikt nie podszedł do okna. Nikt nie wrzucił przez

Tempera na desce Fra Angelico z 1437 roku.

okno pieniędzy. Mężczyzna czekał od kilku godzin, powoli tracąc wiarę w to, że dowie się, kim jest tajemnicza osoba. Kątem oka dostrzegł jakiś ruch. Może to gałęzie drzewa. Może pies. Może tylko przewidzenie. Po chwili jednak cień stawał się coraz wyraźniejszy. Formował się w ludzką postać. I zbliżał się. Mężczyzna miał wrażenie, że bicie jego serca obudzi całe miasto. Gdy cień był wystarczająco blisko, wyskoczył ze swojej kryjówki, złapał postać i ściągnął jej kaptur.

- Mikołaj?!

    Święty Mikołaj z Miry, patron ubogich, dzieci, mieszczan... Najbardziej „zapracowany” święty. Obecnie zamienił ciepłe południe na mroźną Laponię i para się roznoszeniem prezentów 6 grudnia oraz w wigilię Bożego Narodzenia.  

Jurajska Costa Brava: Z pamiętnika

Jeszcze kilkanaście kroków... kilka... i jest – sklep u Basi. Padliśmy na ławki w ogródku za budynkiem. Szczur przeliczył cały budżet. Razem 6,28 zł.

- Na trzy butelki starczy.

- A potem?

- A potem to się zobaczy.

- Wy długo tak będziecie tu siedzieć? - głowa pani Basi wychyliła się ze sklepu.

- Może godzinkę, może dwa dni.

- To mi towar rozpakujcie. Może wam po jednym jeszcze postawie - problem z „co potem” rozwiązał się sam. Po pracy z powrotem wyciągnęliśmy się na ławkach. „Piwa, piwa dajcie...” zaczęłam nucić, uśmiechając się do słońca.

- A jak nie to... - głos zza rogu dokończył piosenkę za mnie. Spojrzeliśmy w tamtą stronę. Pierwszy pokazał się brzuch. Potem broda. A za nimi ich właściciel. Cała trójka stanęła przede mną, blokując promienie słońca.

- Weź się przesuń, bo świata za tobą nie widzę - rzuciłam w stronę brody z nadzieją, że gdzieś tam jest też reszta twarzy.

- Mała, pyskata punkówa. Już cię lubię – broda się zaśmiała. Postać rozsiadła się na ławce przed nami. - Gitarę macie. Zaśpiewajcie coś wesołego.

- Ja śpiewam tylko z takim kolegą. Lech się nazywa. Żubry też zazwyczaj lubią mnie słuchać...

- No chodząca bezczelność – teraz nawet brzuch zatrząsł się ze śmiechu.

Z czasem okazało się, że z kolegów Leszków stworzyliśmy całkiem pokaźny chór. I tak śpiewaliśmy wesołe piosenki, dopóki ze sklepu nie wyszła pani Basia.

- Te, gwiazdy. Jak skończycie koncert, to zamknijcie ogródek. I pilnujcie go.

Nawet nie zauważyliśmy, że zrobiło się ciemno. Wszyscy równo przytaknęliśmy i na do widzenia zaintonowaliśmy „Żegnajcie nam dziś hiszpańskie dziewczyny...”. Fakt, że może nie ze wszystkim trafiliśmy, ale włożyliśmy w to całe serce.

Jak pani Basia nam, tak my pani Basi. Pilnowaliśmy tego ogródka do samego rana. Nawet nie wyglądała na zdziwioną, widząc nas w tym samym miejscu, w którym zostawiła nas kilka godzin wcześniej.

- Całonocny koncert?

- Publiczność cały czas żądała bisów. - wzruszyliśmy bezradnie ramionami. Fanów się nie zostawia.

- Chodźcie, gwiazdy, towar czeka.

Chwilę później z powrotem siedzieliśmy na ławkach, wrzucając w siebie kolejne, przygotowane przez panią Basię kanapki.

- Anioł, nie kobieta – Szczur wymamrotał między kolejnymi kęsami.

- Nawet anioł może w końcu cierpliwość stracić. Chodźcie, spania poszukamy.

- Ciekawe gdzie.

- Jak to gdzie? Tam, gdzie jest wszystko. W „to się zobaczy”.  

Biegać, skakać,

latać, pływać,

w tańcu pogo wypoczywać. 

Jurajska Costa Brava: Droga

- Szczuru, Szczuru, pokaż nóżkę, to się ktoś zatrzyma.

I jest. Pan, który chyba jest piekarzem, bo suchary smażył nieziemskie.

Wiecie co robi sprzątaczka na scenie? Wymiata!

Król czerstwego chleba.

Czym bawi się kot psychiatry? Kłębkiem nerwów.

Pan Sucharmistrz.

    Byli i tacy, co wieźli nas na przyczepie z sianem. Albo na przyczepie z butlami gazu. Albo w bagażniku. Była pani, która jak mówiła, minęła nas, przejechała jakieś 10km i po zastanowieniu zawróciła, żeby nas zabrać. Bo wyglądaliśmy porządnie, a za razem jakoś... nędznie. Dziękujemy, a za razem nie dziękujemy.

    Kolejne auto, kolejni ludzie. Wszystko fajnie, dopóki nie trafisz na psychopatę. I choć to szansa jedna na milion, to my chyba jesteśmy wyjątkowi. Jedni na milion.

- Czy wy jesteście jacyś... no?! - powitalna formułka kierowcy czerwonej Skody była dość oryginalna. Patrzymy po sobie zdezorientowani, bo nie wiemy czy jesteśmy. Jesteśmy?”Jacyś” na pewno. - Wsiadajcie zanim się rozmyśle.

No to się pakujemy. Szczur z przodu, my we dwie na tylne siedzenia. Jedziemy. W kompletnej ciszy, jakby auto było wyciszone na wzór, nie wiem... studia nagraniowego? Pomieszczenia do medytacji? Izolatki w psychiatryku..?

- Przepraszam pana, jacy jesteśmy? - moja ciekawość wygrała. A wiecie, dokąd prowadzi ciekawość, nie?

- Jacyś nienormalni! Zatrzymujecie auta na ulicy, nogi dwie macie, to zapierdalać pieszo!- I tu nastąpiło wyłączenie maszyny w mojej głowie. Ogólnie to jesteśmy „jacyś”, bo zmuszamy kierowców do zatrzymania. Stoimy na poboczu z karabinami i żądamy zatrzymania się. W przeciwnym razie kula w głowę. Albo na drut i do lasu. Kończy wywód, PSTRYK, jestem duchem z powrotem na tylnym siedzeniu czerwonej Skody. - … a poza tym, to możecie trafić na jakiegoś psychola-zboczeńca.

- Eee tam, gwałcą tylko ładnych ludzi. Niech pan spojrzy jacy my bezpieczni.

Auto zatrzymało się praktycznie w miejscu. Kierowca odwrócił się do nas z wyrazem twarzy Hannibala Lectera.

- Wy ładne jesteście – przeniósł wzrok na Szczura – Ty chłopcze też niczego sobie. Dobra, jedziemy. Kiedy was wysadzić?

W tym momencie. Tu będzie idealnie. 

Jurajska Costa Brava: Kroki

     Wakacje. Że niby super, że wolne, że czasu dużo. ZA. DUŻO. Siedzimy w mieszkaniu. Ja, Martyna, Szczur. Miasto przeszliśmy we wszystkie strony już jakieś 483529 razy. Na dworze tyle samo stopni, tak na oko. Z głośników leci Defekt Muzgó: „To jest nuda, aaa”. No w punkt. Beznamiętnie patrzę jak kostki lodu w szklance robią się coraz mniejsze. Przeciwnie proporcjonalnie do mojej frustracji. Bo ona rośnie i rośnie jak balon, i w końcu wybuchnie, wysadzi szyby w oknach, płomienie będą buchać przez komin... Te wybuchy, te pościgi! Podniosłam wzrok, akurat w odpowiednim momencie, żeby złapać zdziwione spojrzenie Martyny.

- Ty, z czego ty się śmiejesz?

- Nie, nic. Weźcie no, kurde. Zróbmy coś. - nawet nie podnieśli głów, żeby spojrzeć w moją stronę. Z impetem odstawiłam szklankę na stół - Zbierać dupy! Do Kostek jedziemy. Teraz.

- Ja mam piątaka, to mi nawet na busa nie starczy - Szczur nadal nie otworzył oczu.

- Pojedziemy na stopa. Każdy bierze po dwie rzeczy i wychodzimy.

- Co ty, kurwa, bredzisz?

     10 minut tłumaczenia, że nie, nie mam udaru, urojeń ani żadnej koncepcji, 4 minuty ściągania ich z łóżek i 2 minuty pakowania później, stoimy na chodniku przed drzwiami. Ja z bębenkiem pod pachą, Szczur z gitarą, Martyna z plecakiem, który zawiera wszystko co akurat mieliśmy pod ręką: trzy koszulki, ładowarkę, nożyk i półpełną butelkę z wodą. Popatrzyłam po nas: jak w poradniku pisał Sid Vicious - para glanów, spodnie w kratę, kilo cukru u fryzjera. Klasa. Jakby nas z domu wyrzucili. Albo ze squatu.

- No i co, Pani Koordynator Wyprawy? Jaki plan?

- Żaden. Idziemy machać na ulicę. 

By zmienić się w popiół

     Podgórski mały rynek. Wiosenny dzień, powietrze ma około 15°C, na drzewach rozkwitają pąki. Kraków budzi się z zimowego letargu. Między stojącymi na placu kamiennymi krzesłami biega czarnowłosa dziewczyna w żółtym płaszczyku. Z loda, którego trzyma w swojej małej dłoni, spadają na ziemię czerwone krople. Jak krew. W oddali słychać huk przejeżdżającego pociągu. Jak wystrzał. Ciężko toczy się po szynach pociąg towarowy. Taki, jakich przetaczało się tu wiele. Tylko towar inny niż kiedyś. Choć zarówno współczesny, jak i ten z ubiegłego wieku wywożone są w tym samym celu. Jadą prosto do pieca, by zmienić się w popiół. Teraz w żelaznych kontenerach upchnięty jest węgiel, nie ludzie. 

– Mama! Gorąco! - krzyczy dziewczynka niewinnym głosem, po czym ściąga płaszczyk i rzuca go na ziemię. Ubranie leży tak, jak prawie 80 lat temu leżały tu inne części garderoby. Kurtki, spodnie, buty. I ciała. Ciała Żydów z podgórskiego getta. 

     W 1939 roku w Krakowie mieszkało ponad 60 tysięcy Żydów. Dwa lata później zostało ich 17 tysięcy. W 1943r. wyznawców judaizmu było już o połowę mniej, a wojnę przeżyło zaledwie tysiąc. W maju 1940r. wydano polecenie o przymusowym przesiedleniu Żydów. W mieście mogło zostać 15 tysięcy żydowskich pracowników oraz ich rodziny. Ci musieli przeprowadzić się do getta, które powstało w marcu 1941r. w dzielnicy Podgórze. 15 ulic, 320 domów, 3167 pokojów i około 16 tysięcy osób. 3,5 tysiąca poprzednich lokatorów, zastąpiło ponad cztery razy więcej osób. Na jednego mieszkańca przypadały 2m2,, czyli mniej więcej tyle, ile wynosi powierzchnia przeciętnego jacuzzi.  

     Teren „dzielnicy żydowskiej” z początku ogrodzony był drutem kolczastym, następnie wokół getta wzniesiono mur w kształcie żydowskich nagrobków.  Obecnie jego pozostałości znajdują się przy ulicy Lwowskiej i Limanowskiego. Wejść do getta można było przez cztery bramy: dwie na ulicy Limanowskiej, jedna przy ul. Lwowskiej i Józefińskiej i ostatnia między ulicą Kącik a placem Zgody (obecnie plac Bohaterów Getta). Możliwości wyjścia nie było. Groziła za to kara śmierci.

Jedna z bram getta

     Jedynym miejscem, ostoją „zwykłego życia” była apteka Pod Orłem prowadzona przez Polaka, Tadeusza Pankiewicza. Oprócz zaopatrywania w leki, apteka pełniła funkcję pewnego rodzaju forum – tam spotykano się by skomentować bieżące wydarzenia, a także podyskutować o kulturze. 

    W czwartym roku wojny w getcie zaczęto prowadzić „wysiedlenia”: pierwsze miało miejsce na przełomie maja i czerwca, drugie w październiku. Żydów wywieziono z dworca Kraków-Płaszów do obozu zagłady w Bełżcu (wieś niedaleko Tomaszowa Lubelskiego). W wyniku czystek śmierć poniosło około 12 tysięcy judaistów. W grudniu „dzielnicę żydowską” podzielono na część A, w której mieszkali zdolni do pracy, oraz część B, zasiedloną przez osoby niepracujące i starszych. Marzec 1943r. to data ostatniego pochodu krakowskich Żydów. Poganiani pięściami SSmanów kierowali się ulicami Limanowskiego i Wielicką do obozu w Płaszowie. Mieszkańcy getta B zostali przetransportowani do Auschwitz. Tych, którzy nie zmieścili się na ciężarówki, rozstrzelano na placu Zgody. Obecnie w miejscu podgórskiego getta stoi instalacja wykonana w 2005r. przez Piotra Lewickiego i Kazimierza Łataka. Składa się z żelaznych krzeseł ustawionych w rzędy. Inspiracją były porzucone po likwidacji meble. Powodem powstania – przeznaczeni do likwidacji krakowscy Żydzi.